Cilmiga Falag(Xidigis) Qaybya 2AAD

 Bulshada Soomaalida iyo Adeegsiga Aqoonta Xidigiska


Dhanka Soomaalida iyo waxa ummadeena ay ka taqaan cilmiga xidiska iyo adeegsiiisa. Baaris dheeraad ah ayey u baahantahay sida reer miyiga maanta u adeegsadaan aqoontooda xidigiska.

Magacyada Af Soomaaliga Ee Dhulalka

• Dusaa
• Waxaraxir
• Dhul
• Farraare
• Cirjeex
• Raage
• Uraano
• Nebtuun
• Buluuto

Haddii aad fiiriso qaamuuska Af Soomaaliga, waxaad arkaysaa in ummadeena oo reer miyi iyo ma akhristayaal u badan hadana inaan (dhulalal)ama meerayaasha ula baxney magacyo asal ah sida:

Dusaa (Cuddaar)

Waxaraxir (xidiga waabberi)

Dhul (Aduunka)

Farraare (Mariikh)

Cirjeex ama Cirjiir

Raage (Saxal)

Uraano

Nebtuun iyo

Buluuto.

IYO LABA DHULOO HADDA LA SOO ARKAY.

Sidaad aragto, sagaal cir ayaa jira laakiin qoraalkaan diyaarintiisi baaristiisa xigasho oo rasmi ah ma jirin. Reer galbeedka waxay yiraahdaan waa sagaal dhul ama (9 planets). Ka tuur labada dambe. Maxaad haysaa? Waxaad haysaa todobada "cir" ee culimadeenii ay kutubtooda ku qoreen qarniyo badan ka hor waana sida aan u naqaan Sabca Samawaat.

Ma Cirarbaa Mise Waa Dhulal?

Caqliga bini-Aadamkase haddii aad dhulka joogto, wax adiga kaa sareeyo dhul ma dhihi kartid caqliyan ee waxaad oran kartaa cirar. Waa sidaas falsafada Islaamka oo samooyin ayaa jira oo 7 (sabca samawaat ah)(wal arda) ee "dhulal" wax la yiraah ma jiraan. Oraahdan waa fikradii ay qabeen u kuurgalayaashii Islaamkii xiligii ay howshooda socotay. Waana sida aad ku arki karto kutubtii ay ka qoreen mowduucan.

Waxaa lagama maarmaan ah in fadhi ku haboon la helo si barashada iyo aqoonta gaar ee ay Soomaalida u leedahay cilmiga falaga la helo sida waax jaamacadeed iwm. Qoraalo kale oo waxaa jira raadraac ku samaynayo sida Soomaalida ay ugu xisaabtanto aqoonta aasaasiga ee cilmi fallaga.

Islaam 7 Cir & 7 Dhul

Baaris dheeraad ah iyo ku laabasho tafsiirka Qur'aanka ayaa cadeeyay in tiradu tahay 7 & 7.
Qaybta hore ee aayada 12aad, "Ilaahay waa kan abuuray todoba cir oo dabaqdabaq ah dhulkana tira la eg..." haa

Waa dhulal ee cirar ma ahan

Waxa loo yaqaaan (ingriis: planets) waa dhulal. Haddii aan tusaale ahaan u soo qaadano luuqada ingiriiska ereyga "earth" waa dhul, dhulkana labo micnood ayuu yeeshaa oo waa dhulka guryaha laga dhisto ama waa midka meeraha ah ee qoraxda ku meereeysta. Erayga dhul laba micnood ayuu yeellan karaa. Markii aan hawada dhow aan ka baxno oo aan gaarno meesha daxay gacameedka gaaro markaas afarta dhinac waxaa naga xigaya cir. Cirkana waa isbeeyska afarta dhinac ka xiga dhulka. Marka aan dhulka joogno ma arki karno afarta dhinac ee cirka ah laakiin waxaan aragnaa qaybta sare kaliya. Dhulalka ama planet-yada mid midka kale ka sareeya ma leh ee kuligood waxay ku meereeystaan qorraxda wayna isla siman yihiin oo ayagoo simman ayey heehaabaan cirka.

La soco qeybt Xigta...

GOOL IYO GOBAMIMO

W/Q: Cumar Max'ed
Faruck

WABIL LAAHI TOWFIIQ.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Cilmiga Falag(Xidigis)

Image
 Xidigis (Af Ingiriis : Astronomy; Af carabi: علم الفلك). sidoo kale loo yaqaano Cilmi Fallag iyo Cilmiga Xidigaha waa cilmiga barshada Meereyaasha, Xidigaha, dayaxaanta, Galaagsiyada iyo dhamaan Koon eeynu ku noolnahay. Cilmi Fallaga waa qeeyb ka mid ah Sayniska oo si toos ah u sharaxa barshada Koonka.  Qofka aqoonta u leh Cilmi Falaga waxaa loo yaqaanaa Xidigisyahan (astronomer). Gogoldhig Xiddigisku waa cilmiga barashada xiddigaha, Meerayaasha, iyo wax allaale wixii dhacdooyin ah ee ka unkama wixii ka baxsan atmosfeerka dhulka. Waxaa lagu falanqeeyaa xidhiidhka ka dhexeeya meerayaasha, xiddigaha, iyo kawnka ka baxsan atmosfeerka hawada. Falanqayntaasi waxay noqon kartaa cimilada hawada, isbeddelka qaab dhismeedka kawnka, kimisteriga iyo fiisigiska walxahaas ku saabsan. Culuunta xidigiska waxaa horumarkeeda ka mas'uul ah aqoonyahana...
Read more

Sooyaalka Magaalada Xamar

Talisyadii Xamar Ka La Saanyaday Qaybta #1 I. Xuseen Maxamed-Caydiid Faarax Waxa uu ahaa hoggaamiye soo baxay ka dib geeridii aabbihiis, Maxamed-Caydiid Faarax. Waxa uu haystay, madaxtooyada Soomaaliya iyo xaafadaha ku gedaaman. Ka horna, waxa uu haystay, koonfurta Xamar oo dhan; lagu daray Baydhabo ilaa Jilib. Wallow ay ahayd tallaabo uu aabbihiis [Maxamed-Caydiid] qaaday, haddana waxa uu ahaa xubin ka mid ah, Talisyadii Xamar Ka La Saanayaday. II. Cumar-Filish Maxamuud Maxamed Waxa uu ahaa hoggaamiye ka dhambalmay Xaaji Muuse Suudi Yalaxow, sannadkii 2001dii oo ahayd xilligii uu ka qayb galay heshiiskii Nakuru ee ay ka la saxiixdeen Dowladda Qaranka ee Ku Meel Gaarka iyo qaar ka mid ah madaxdii Muqdisho. Ka horna, waxa uu ahaan jiray, Xoghayaha Gaashaandhigga ee Ciidanka Xaaji Muuse Suudi Yalaxow. Dhambalankiisii ka dibna waxa uu noqday, hoggaamiye gooni goosad ah oo gaarkiis u leh talis ka amar qaata. Sidaas baa uuna kaga mid noqday, Talisyadii Xamar Ka La Saanyaday. III. Xaaji Muus...
Read more